Context
I.
Verloop van de
onderhandelingen
II.
Economische impact
III.
Investeringsbescherming- en
arbitrage (ISDS)
IV.
Samenwerking op vlak van regelgeving
V.
Sectoren
a.
Voedsel en landbouw
b.
Klimaat, milieu, energie
c.
Gegevensbescherming, IPRs
d.
Diensten
Extra info: bronnen
& activiteiten
Context
Sinds de zomer van 2013 onderhandelen de Europese
Commissie en de VS over een Trans-Atlantisch Vrijhandels- en
Investeringsverdrag, afgekort de TTIP (Transatlantic
Trade and Investment Partnership). Europees Commissaris voor Handel Karel
De Gucht is verantwoordelijke onderhandelaar voor de EU. Het gaat om de grootste bilaterale
handelsgesprekken ooit, tussen de twee grootste handelsblokken ter wereld. De
doelstellingen zijn om een vrijhandelszone
te creëren en zoveel mogelijk handelsbarrières af te schaffen. Volgens de
Europese Commissie en voorstanders van het akkoord betekent dit "het
goedkoopste economische stimuleringspakket dat je je kunt voorstellen" en
zal het grote economische voordelen opleveren voor zowel de VS als de EU[1]. Critici
van de TTIP - vele middenveldorganisaties, belangenverenigingen en NGOs[2], vakbonden[3],
academici, kleine bedrijven en werkgeversorganisaties, burgers, en de groene
partijen in Europa[4]
- waarschuwen voor afzwakking van regelgeving, uitholling van democratische
besluitvorming ten voordele van bedrijfsbelangen, en twijfelachtige economische
beloftes.
De TTIP besprekingen
gaan over veel meer dan handel. De klassieke, tarifaire handelsbelemmeringen
zijn namelijk al erg laag tussen de VS en de EU[5].
De belangrijkste onderhandelingen gaan dan ook over het afbouwen van de
zogenaamde non-tarifaire handelsbelemmeringen en verschillen in regelgeving en
controles. Deze willen de EU en de VS in de TTIP afbouwen door huidige
regelgeving op elkaar af te stemmen en toekomstig regelgevende samenwerking op
te zetten. Zo wil men tegelijk mondiale standaarden voor handel en
investeringen bepalen (zie ook voetnoot 1). Een toekomstig
[2] Open brief van
honderdtal NGOs, middenveldorganisaties, en belangenverenigingen over TTIP: http://www.citizen.org/documents/public-citizen-letter-to-obama-alerting-to-tafta-concerns.pdf
[3] Grootste Europese
vakbond wil stopzetting TTIP onderhandeling: http://trends.knack.be/economie/nieuws/transport-en-logistiek/trade/voorzitter-grootste-duitse-vakbond-schiet-vrijhandelsakkoord-tussen-vs-en-eu-af/article-4000548018161.htm
[4] TTIP position paper of the European Green
Party: http://europeangreens.eu/sites/europeangreens.eu/files/news/files/TTIP%20Final_0.pdf
[5] Gemiddeld 5,2% voor
importen in de VS en 3,5% voor importen in de EU.
akkoord
zou dan ook grote impact hebben op de Europese en Amerikaanse interne markten,
onze manier van reguleren, en via de beoogde 'gouden standaarden' ook op andere
toekomstige handelsakkoorden en internationale handel.
Het Europese en
Amerikaanse beleid rond voedselveiligheid, milieu en klimaat, sociale rechten,
werknemersbescherming, gezondheid, en gegevensbescherming is gestoeld op een zeer
andere logica. In Amerika legt men de focus op het eindproduct en een
risicobeoordeling, in Europa is het hele proces van belang en gaat men uit van
het voorzorgsprincipe, dat ook verankerd is in het Verdrag van Lissabon (als de
veiligheid niet gegarandeerd is, wordt het niet toegelaten). Dit zijn volgens
de groenen fundamenteel verschillende benaderingen, die niet zomaar geharmoniseerd
kunnen worden.
I. Verloop van de onderhandelingen:
Procedure
De
Europese lidstaten gaven in juni 2013 hun mandaat aan de Europese Commissie om
een vrijhandel- en investeringsverdrag te onderhandelen met de VS[1].
Europees Commissaris voor Handel Karel De Gucht onderhandelt dit namens de
Commissie. Het Europees Parlement gaf ook haar goedkeuring voor de
onderhandelingen, met enkele voorbehouden. Er is grote politieke druk langs
beide zijden van de oceaan om de TTIP-onderhandelingen te doen slagen. Op het
einde van de rit hebben het Parlement en de lidstaten een bereikt akkoord te
nemen of te laten.
Er
zijn drie
onderhandelingsrondes geweest tot nu toe, die zogezegd de 'verkenningsfase'
waren. De Gucht en US Trade Representative Michael Froman (hoofdonderhandelaar voor de VS) ontmoetten elkaar
afgelopen maand (17-18 februari) in Washington DC om de balans op te maken. Ze
konden echter weinig vooruitgang boeken[2]. Er werd
geen oplossing gevonden over de omgang met onderhandelingsdocumenten voor de
EU-lidstaten (zie onder bij 'Gebrek aan transparantie') en de verschillen op
verscheidene domeinen blijken erg groot. De 'echte onderhandelingen' zouden nu
van start moeten, maar op verschillende domeinen zijn er nog geen concrete
voorstellen. De verkenningsfase zal dus nog en tijd verder lopen.
Volgende week (10-14 maart 2014) gaat de
vierde officiële onderhandelingsronde van start in Brussel. Verschillende NGOs en organisaties
hebben volgende week ook allerlei activiteiten en acties georganiseerd (zie
helemaal achteraan de briefing voor een overzicht).
Inhoud van de TTIP-onderhandelingen
Het mandaat dat de
lidstaten voor de onderhandelingen aan de Commissie gegeven hebben is zeer
breed. Alle diensten en goederen liggen op tafel, enkel de audiovisuele sector
is uitgesloten (op aandringen van Frankrijk). Wat er onderhandeld wordt valt
[1] Persbericht mandaat van de Raad: http://europa.eu/rapid/press-release_MEMO-13-564_nl.htm. Gelekt mandaat: http://www.s2bnetwork.org/fileadmin/dateien/downloads/EU-TTIP-Mandate-from-bfmtv-June17-2013.pdf
[2] Persbericht Bart Staes, 'De Gucht en Froman
kunnen weinig politieke stimulans geven aan moeizaam onderhandelingsproces': http://www.bartstaes.be/articles.php?id=4038
onder
de volgende drie gebieden: 1) markttoegang (tarieven, diensten, investeringen, openbare
aanbestedingen); 2) regelgeving en niet-tarifaire handelsbelemmeringen; 3) en werk
aan regels voor de wereldhandel. De onderhandelingen op het vlak van
regelgeving zullen de moeilijkste onderhandelingen zijn. En beide zijden hebben
verschillende offensieve en defensieve sectoren[1].
Offensief
voor de EU: bv. openbare aanbestedingen (willen ook op state level in de VS
toegang krijgen, dit kan de 'buy local initiatieven in de VS bedreigen),
financiële diensten (de ‘Dodd–Frank Wall Street Reform and Consumer Protection
Act’ van na de crisis in de VS reguleert de financiële sector strenger dan in
de EU). Offensief voor de VS: o.a. regelgeving op het vlak van landbouw en
voedsel, omgang met persoonlijke data.
Minder vlot dan gehoopt
De
onderhandelingen vorderen minder snel dan de Europese Commissie gehoopt had.
Karel De Gucht wilde oorspronkelijk voor het einde van zijn mandaat (tegen de
herfst van 2014) de rode lijnen van een akkoord rond hebben. Dit blijkt echter
niet haalbaar. De vooruitgang van de onderhandelingen kwam reeds meermaals in
het gedrang. Eerst door de begrotingscrisis en shutdown van de overheid in Amerika van oktober 2013. Dan door de
NSA-schandalen vanaf de zomer van 2013 en vervolgens de onthullingen over
afluisterpraktijken. Toen de eerste berichten opdoken over de afluisterpraktijken
door de VS en de gebrekkige databescherming in de EU, vroegen de Europese
groenen om de onderhandelingen met de VS over een ingrijpend vrijhandelsakkoord
op te schorten. Nadat bleek dat ook het telefoonverkeer van Angela Merkel
afgeluisterd werd, steeg de druk en eisten Europese leiders en het Europees
parlement grondige uitklaring. Duidelijke consequenties durfden de Europese
leiders ten aanzien van de VS niet te nemen. Door groeiend protest tegen de onderhandelingen,
besloot Karel De Gucht een publieke consultatieronde rond ISDS te houden,
waardoor de bespreking rond investeringsbepalingen en -arbitrage voorlopig zijn
stopgezet. Bovendien zijn de verschillen tussen regelgeving in de VS en Europa zeer
groot en zijn de verlanglijstjes en rode lijnen van beide onderhandelende
partijen weinig compatibel.
De
recente ontmoeting tussen de hoofdonderhandelaars voor de EU en de VS, De Gucht
en Froman (zie boven), kon hier dus weinig beweging in brengen. Het einde van
de onderhandelingen wordt nu voorzien voor midden 2016, net voor de
presidentsverkiezingen in de VS[2].
Gebrek aan transparantie en invloed van
bedrijfslobbies
Vele
middenveldorganisaties en NGOs klagen het gebrek aan transparantie van de TTIP
onderhandelingen aan. Zij worden slechts zeer beperkt geïnformeerd en voor de
schone schijn geconsulteerd[3].
Het bedrijfsleven zit via uitstekende lobbytactieken en
[1] Offensief: zaken die men van de andere partij wil bekomen, bereiken in
een akkoord: defensief: zaken die men wil verdedigen.
[2] Euractiv, 'EU-US trade talks
seen dragging on until mid-2016': http://www.euractiv.com/trade/ttip-deadline-2016-experts-news-533668?utm_source=EurActiv%20Newsletter&utm_campaign=c795cf6b73-newsletter_weekly_update&utm_medium=email&utm_term=0_bab5f0ea4e-c795cf6b73-245699597; Persbericht Bart Staes 'De
Gucht en Froman kunnen weinig politieke stimulans geven aan moeizaam
onderhandelingsproces': http://www.bartstaes.be/articles.php?id=4038.
[3] Het is een constante in
communicatie van middenveldorganisaties en NGOs (zie andere documenten van
middenveldorganisaties en NGOs vermeld in deze briefing). Op een publieke
hoorzitting in het Europees Parlement klaagden ook de Europese
consumentenorganisatie (BEUC) en de Europese vakbondsconfederatie (ETUC) dit
probleem aan.
bevoorrechte
relaties mee aan tafel. Ook het Europees Parlement zelf wordt niet betekenisvol
betrokken in het onderhandelingsproces en zal uiteindelijk alleen
"ja" of "nee" mogen stemmen.
Zelf de Europese lidstaten hebben geen toegang tot de Amerikaanse
onderhandelingsdocumenten. Dit is zeer
ongebruikelijk, normaal gezien hebben de overheden van de EU-lidstaten toegang
tot zulke documenten bij vrijhandelsbesprekingen. Maar Amerika is zeer beducht
voor lekken en wil zijn onderhandelingsdocumenten enkel met de Commissie delen.
Dit is een probleem voor de lidstaten. Er wordt gezocht naar een oplossing.
Amerika zou akkoord gaan met een oplossing in de vorm van een beveiligde
leeszaal in Brussel met de onderhandelingsdocumenten van de VS. Dit is
onvoldoende en 'onwerkbaar' (hun ambtenaren zouden dan af en aan naar Brussel
moeten reizen en ter plekke alle analyse van de complexe documenten moeten
doen) voor de overheden van de lidstaten.[1].
Op
basis van gelekte documenten blijkt de Commissie een heuse positieve communicatie
campagne/PR-strategie over TTIP op te zetten[2].
Ook schetst de Commissie geen realistisch beeld wat betreft de zogenoemde
‘grote economische voordelen’ (zie onder). De groenen verwijten de Commissie
dat het effectief aan ‘propaganda’ doet wat betreft de
TTIP-onderhandelingen. De voor- en nadelen van een mogelijk verdrag worden niet
op een gebalanceerd wijze weergegeven, en kritische stemmen worden niet ernstig
genomen en zo snel mogelijk ontkracht. Terwijl, grote bedrijven en
bedrijfsverbanden duidelijk wel grote inspraak hebben.
Meer
info oververtegenwoordiging bedrijfslobbies:
·
In de VS:
- Artikel Washington Post, 'Trade deals a closely
held secret, shared by more than 500 advisers': http://www.washingtonpost.com/business/economy/trade-deals-a-closely-held-secret-shared-by-more-than-500-advisers/2014/02/28/7daa65ec-9d99-11e3-a050-dc3322a94fa7_story.html;
en info-grafiek van de Washington Post: http://www.washingtonpost.com/wp-srv/special/business/trade-advisory-committees/index.html
·
In Europa:
Volgens onderzoek van
Corporate Europe Observatory was meer dan 93% van de voorbereidende
vergaderingen van de Commissie met big business vertegenwoordigers, 'European
Commission preparing for EU-US trade talks: 119 meetings with industry
lobbyists': http://corporateeurope.org/trade/2013/09/european-commission-preparing-eu-us-trade-talks-119-meetings-industry-lobbyists
[1] Inside US Trade, 'TTIP 'Stocktaking' Fails
To Resolve EU Demands For Documents Access': http://insidetrade.com/Inside-US-Trade/Inside-U.S.-Trade-02/28/2014/ttip-stocktaking-fails-to-resolve-eu-demands-for-documents-access/menu-id-172.html
[2] Gelekte documenten van de
Commissie rond TTIP-communicatie via Corporate Europe Observatory: http://corporateeurope.org/printpdf/1600
II. Economische voordelen
De
Europese Commissie en voorstanders van de TTIP verwijzen vooral naar de beloftes
voor groei en jobs. De diensten van Karel De Gucht schetsen weliswaar een
misleidend beeld over de economische voordelen van een potentieel TTIP-akkoord.
De potentiële economische groeicijfers waar de Commissie zich steeds op beroept
zijn minimaal en ook zeer onrealistisch. Ze zijn gebaseerd op studies van
ECORYS en CEPR[1]
die de economische groeiverwachtingen duidelijk overschatten, en achterhaald
zijn. Deze studies gaan namelijk uit van een zeer breed akkoord op alle vlakken
(wat onmogelijk zal zijn), en maken onrealistische economische simulaties[2].
De
economische groei op basis van het "optimistische" scenario (waarbij
de helft van de harmoniseerbare reguleringen uit de VS en de EU geharmoniseerd
zou worden!) zou jaarlijkse 0,5% bedragen, maar pas vanaf 2027. De Commissie
verwijst telkens naar deze cijfers, maar zonder hierbij te vermelden dat dit
pas vanaf 2027 zou zijn. En deze percentages zijn vergelijkbaar met de effecten
van het op de markt komen van de iPhone 5 of de negatieve impact van een erg
strenge winter op de economie. Dit is verwaarloosbaar. Zeker als men hierbij
bedenkt dat dit "optimistische" scenario totaal onrealistisch is -
men kan en wil niet zoveel regelgeving harmoniseren -, en de simulaties ook
geen rekening houden met o.a. wisselkoersveranderingen.
Europese
normen op het vlak van voedselveiligheid, consumentenbescherming, milieu,
gegevensbescherming, gezondheid, en werknemersbescherming voor een
hypothetische en kleine economische groei op lange termijn op de helling
zetten, is ronduit lichtzinnig.
Bovendien
berekent de Commissie de opbrengst van deze cijfers per gezin (zogenaamd €545
per gezin per jaar extra vanaf 2027), maar de winsten die er zouden zijn,
zullen eerder een beperkt aantal grote/transnationale bedrijven toekomen, en niet
Europese gezinnen of KMO's. Het zijn vooral transnationale bedrijven die
voordeel hebben bij harmonisering van regelgeving in de EU en VS en wederzijdse
erkenning, zo kunnen ze gemakkelijker voor beide markten produceren. Voor
bedrijven die niet aan internationale handel (kunnen) doen -maar in de VS, voor
de Europese binnenmarkt, of nationaal/lokaal produceren - betekent dit vooral
meer competitie. De vraag is dan ook of de een TTIP-akkoord tot meer jobs zal
leiden.
Meer
info:
Kijk zeker volgend
filmpje, ARD Monitor reportage (met Engelse ondertitels, rechtsonder aanzetten),
waarin er meer uitleg wordt gegeven over de zin en
[1] Impact Assessment van de Europese
Commissie (maart 2013): http://trade.ec.europa.eu/doclib/docs/2013/march/tradoc_150759.pdf, op basis van volgende studies: ECORYS
studie (2009): http://trade.ec.europa.eu/doclib/docs/2009/december/tradoc_145613.pdf;
[2] Zie: London School of Economics
blogartikel 'The potential benefits of a US-EU free trade deal for both sides
may be much smaller than we have been led to believe' http://blogs.lse.ac.uk/usappblog/2013/12/17/eu-us-free-trade/; en zie vanaf minuut 3:30 in ARD Monitor
reportage 'The Fairytale of the Job Miracle' (Engelse ondertitels rechtsonder
aanzetten) https://www.youtube.com/watch?v=ljneHxc1rgc&list=UUhfqpvenrT0uqRMPcSNILEw&feature=c4-overview.
·
onzin van economische voorspellingen en een interview
met Karel De Gucht: https://www.youtube.com/watch?v=ljneHxc1rgc&list=UUhfqpvenrT0uqRMPcSNILEw&feature=c4-overview
·
London School of Economics blogartikel
van Gabriel
Siles-Brügge en Ferdi De Ville (dec 2013) 'The potential benefits of a US-EU free trade deal for both sides
may be much smaller than we have been led to believe': http://blogs.lse.ac.uk/usappblog/2013/12/17/eu-us-free-trade/
III. Investeringsbescherming- en arbitrage (ISDS)
Een van de meest controversiële aspecten
van de TTIP-onderhandelingen zijn de voorziene bepalingen rond
investeringsbescherming en -arbitrage (Investor-state
dispute settlement, afgekort ISDS). Via een dergelijk arbitragemechanisme
kunnen bedrijven staten aanklagen voor internationale arbitragehoven. Hier
wordt achter gesloten deuren geoordeeld door drie privé-arbiters, boven de
hoofden van nationale gerechtshoven en parlementen. Vermogende bedrijven
gebruiken dit mechanisme om overheidsmaatregelen die de verwachte winst van de
bedrijven mogelijks aantast, aan te klagen, zelfs al dienen deze maatregelen om
de burgers of het milieu te beschermen. Dit leidt tot regelgevende zelfcensuur
bij overheden en holt de parlementaire democratie uit.
De afgelopen jaren is er een enorme
groei aan juridische claims bij internationale hoven van arbitrage.
Voorbeelden genoeg[1], het laatste Canadees mijnbouwbedrijf
Infinito Gold klaagt Costa Rica aan voor meer dan $ 1 miljard. België werd door
het bedrijf Ping An aangeklaagd naar aanleiding van de Fortis-zaak[2].
Het is onduidelijk hoeveel geld er van België geclaimd wordt aangezien het om
een geheime/confidentiële ICSID arbitrage procedure gaat.
Een TTIP-akkoord met ISDS kan het
aantal schadeclaims enorm doen toenemen. De VS en EU vertegenwoordigen de
grootste handelsblokken ter wereld, met zeer veel grote, multinationale
bedrijven die enorme investeringen doen in VS en de EU wederzijds (jaarlijks
3,5 triljoen dollar directe buitenlandse investeringen in EU-VS wederzijds!).
Dit betekent dat wanneer ISDS in TTIP opgenomen wordt, het potentieel voor
schadeclaims gigantisch vergroot door de zeer vele investeringen en de
aanwezigheid van grote bedrijven die het zich kunnen veroorloven dergelijke tijdrovende
en dure procedures op te starten.
Er is daarbovenop een problematische verwevenheid
tussen de arbiters en de bedrijfswereld. Internationale arbitragehoven
vergaderen ad hoc. Ze worden
[1]
Zo klaagde de Amerikaanse
tabaksgigant en megalobbyist Philip Morris Uruguay en Australië aan wegens
regelgeving rond ontradende sigarettenverpakkingen. Het Zweedse
energiebedrijf Vattenfall eist 3,7 miljard van Duitsland vanwege het besluit
tot kernenergie-uitstap na de ramp in Fukushima. Griekenland wordt aangeklaagd
door investeerders voor de schuldherschikking die het in 2012 moest uitvoeren
om reddingskredieten van de Troika te krijgen. Het farmaceutische bedrijf Eli
Lili klaagde de Canadese overheid aan omdat de overheid eist dat het nut van
een medicijn aangetoond moet worden om een patent te krijgen, enzovoort.
[2] Zie parlementaire vraag van Eva Brems
(Groen) over deze zaak voor meer info: http://bit.ly/1clSBlV
voorgezeten door
investeringsarbiters. Vaak zijn dit privé-advocaten die uit de kleine wereld
van het investeringsrecht komen. Zij hebben nauwe banden met multinationale
bedrijven en kunnen bezwaarlijk als onafhankelijk of neutraal gezien worden.
Een rapport van Corporate Europe Observatory (CEO) (zie onder voor rapport),
een ngo die onderzoek uitvoert naar de macht van bedrijven en lobby's, toont
aan dat hoop en al 15 arbiters beslissingen nemen in 55 procent van alle
betwistingen.
De Commissie stelt dat ze de
ISDS-bepalingen wil verbeteren[1],
ze doet voorstellen rond o.a. meer transparantie, bedrijven zouden
gerechtskosten moeten betalen als ze verliezen om 'frivole claims' tegen te
gaan etc. Voor vele organisaties, en ook voor de groenen, is dit onvoldoende,
voornamelijk omdat het de fundamentele logica van het systeem niet in vraag
stelt.
Om tegemoet te komen aan het
aanhoudende en groeiend protest over ISDS in de TTIP, kondigde Karel De Gucht
een publieke consultatieronde aan over ISDS-bepalingen[2].
Deze zou begin maart van start gaan. In de VS roepen middenveldorganisaties de
Obama administratie nu ook op om een publieke consultatie rond ISDS[3]
te organiseren.
Tot slot, nog een argument van
ISDS-cricasters is dat zulke omvangrijke, extra investeringsbescherming
absoluut niet nodig is tussen de VS en de EU. Beide handelspartners
beschikken over zeer geavanceerde, robuuste rechtssystemen met reeds
uitgebreide voorziening voor investeringsbescherming. De grote wederzijdse
investeringen ($ 3,5 triljoen jaarlijks) tonen aan dat er geen probleem is voor
wederzijdse investeringen[4].
Als er een specifiek of groot risico is, kunnen bedrijven zich ook verzekeren.
Meer info:
·
Brief van
200-tal NGOs, middenveldorganisaties, vakbonden en verbanden aan de
hoofdonderhandelaars van de EU en de VS over ISDS: http://www.eeb.org/EEB/?LinkServID=A2B98635-5056-B741-DB90148289C557DB&showMeta=0
·
Opinie Bart
Staes over ISDS 'De machtsgreep van de megalobbyisten': http://www.demorgen.be/dm/nl/2461/Opinie/article/detail/1761033/2013/12/19/De-machtsgreep-van-de-megalobbyisten.dhtml
Professor Jan Wouters
(Katholieke Universiteit Leuven) over gebrek aan transparantie bij
ISDS-geschillen, ten voordele van grote bedrijven:
[1] Zie Commission Fact Sheet over ISDS: http://trade.ec.europa.eu/doclib/docs/2013/october/tradoc_151791.pdf
[2] Persbericht Europese
Commissie over ISDS-consultatieronde: http://europa.eu/rapid/press-release_IP-14-56_en.htm; persbericht Bart Staes,
'De Gucht neemt toch (even) afstand van omstreden arbitragemechanisme': http://www.bartstaes.be/articles.php?id=4007
[3] Inside US Trade (03/03/2014), 'Wide Coalition Calls On USTR To Open
ISDS Public Consultations In TTIP': http://insidetrade.com/201403032462957/WTO-Daily-News/Daily-News/wide-coalition-calls-on-ustr-to-open-isds-public-consultations-in-ttip/menu-id-948.html
[4] Investeringsbescherming en -arbitrage bepalingen
werden traditioneel ingebouwd in vrijhandelsakkoorden met ontwikkelingslanden
of landen met dictatoriale regimes. Zo konden investeerders onder
internationaal recht beschermd worden tegen schendingen van hun rechten zoals
afgesproken in gesloten vrijhandelsakkoorden (bv ter bescherming tegen
onteigening door het 'gastland').
·
Onderzoek van
Corporate Europe Observatory naar het functioneren van investeringsarbitrage:
- 'A transatlantic corporate bill of
rights':
- 'Profiting from injustice':
http://corporateeurope.org/sites/default/files/publications/profiting-from-injustice.pdf
·
Europese
Commissie over ISDS: http://trade.ec.europa.eu/doclib/docs/2013/october/tradoc_151791.pdf
·
NGO
weerlegging van Commissie fact sheet argumenten rond ISDS: http://www.tni.org/article/s2b-refutes-european-commissions-defense-controversial-investor-state-dispute-settlement
IV. Samenwerking op vlak van regelgeving
De belangrijkste
onderhandelingen gaan over het afbouwen van de zogenaamde non-tarifaire
handelsbelemmeringen en verschillen in regelgeving en controles. De klassieke,
tarifaire handelsbelemmeringen zijn namelijk al erg laag tussen de VS en de EU[1].
De TTIP besprekingen gaan over veel meer dan handel.
De
bedoeling is om niet-tarifaire handelsbelemmeringen af te bouwen in het
TTIP-verdrag door huidige regelgeving op elkaar af te stemmen en toekomstig
regelgevende samenwerking op te zetten. Huidige regelgeving op elkaar afstemmen
zou waar mogelijk via harmonisatie
gebeuren. Volgens de groenen, samen met vele andere organisaties, houdt dit het
risico in dat de zwakkere (vaak Amerikaanse, maar ook Europese) normen
overgenomen worden. Waar harmonisatie te moeilijk ligt wil men zoveel mogelijk 'wederzijdse
erkenning' bekomen. Dit laatste houdt in dat, waar de VS en de EU niet
dezelfde regulering overeen kunnen komen, geprobeerd zal worden elkaars
procedures en regels zoveel mogelijk te erkennen en accepteren. Ook dit zou volgens
de groenen de Europese regelgeving op een aantal domeinen echter kunnen
ondermijnen. Zelfs al wordt de Europese regelgeving op zich niet aangepast,
producten die niet aan onze normen voldoen, zouden massaal ingevoerd kunnen
worden. Dit zou bovendien concurrentie vervalsend weken voor Europese
ondernemingen (zij moeten aan hogere standaarden voldoen en moeten zo valse
concurrentie het hoofd bieden). Bovendien willen de VS en EU onderhandelaars toekomstige
regelgevende samenwerking opzetten. De EU wil dit o.a. institutionaliseren
door een ‘Regulatory Cooperation Council’ op te zetten. Dit zou van een
toekomstig TTIP-akkoord een zogenaamd ‘levend’ verdrag maken, wat nu tijdens de
TTIP-onderhandeling niet besloten geraakt, kan later via deze nieuw opgezette
regelgevende instelling gebeuren. De VS wil vooral meer ‘stakeholder
participation’, naar eigen model, wat inhoudt dat bedrijven in de vroege fase
van regelgeving hun zeg hierover kunnen doen.
Hoe het ook geregeld
wordt, als er structuren voor toekomstige regelgevende samenwerking opgezet
worden, zal dit een grote impact hebben op de
Europese en Amerikaanse interne markten, ons samenlevingsmodel en democratisch
besluitvormingsprocessen.
Commissaris De Gucht en
Garcia Bercero, hoofdonderhandelaar voor de EU, benadrukken steevast dat de
Europese sociale, ecologische en gezondheidsregulering in geen geval afgezwakt
zullen worden. Aan de andere kant van de oceaan ziet men dat weliswaar anders.
Michael Froman, de hoofdonderhandelaar voor de VS, bekritiseerde de Europese
voorschriften en standaarden al meermaals erg fel, en noemde die te sterk
bepaald vanuit de overheid en "te eurocentrisch". (Zie ook onder bij
landbouw en voedsel). Bovendien liggen alle goederen en diensten ter bespreking
op de onderhandelingstafel. In het onderhandelingsmandaat werd er enkel een
uitzondering gemaakt voor audiovisuele diensten. Wanneer de Commissie over een
bepaalde zaak voet bij stuk houdt, zal het waarschijnlijk ergens anders moeten
toegeven.
V. Sectoren
a. Voedsel en landbouw
Het landbouwbeleid in Europa verschilt
fundamenteel van dat in Amerika. In Europa wordt het garanderen van de
voedselveiligheid en elementaire milieubescherming doorheen de hele
voedselketen nagestreefd, terwijl men in de VS vooral kijkt naar de veiligheid
van het eindproduct. Ook kunnen wetgevers in Europa bij onvoldoende
wetenschappelijke zekerheid beschermende regelgeving invoeren op basis van het
‘voorzorgsprincipe’. Zo zijn chloorkippen, hormonenvlees, en vlees van
gekloonde dieren die in de VS zijn toegelaten, niet toegestaan op de Europese
markt. Ook is labeling in Europa veel uitgebreider.
Voedsel- en
landbouwbeleid is een prioriteit voor Amerikaanse zijde in de TTIP onderhandelingen. Deze worden door
Amerikaanse actoren gezien als dé opportuniteit om de Europese regelgeving op
het gebied van voedselveiligheid aan te pakken. Verschillende Amerikaanse
bedrijven en politici wezen er al op dat ze het Europese voorzorgsprincipe
beschouwen als een voorwendsel om genetisch gemanipuleerde gewassen en andere
Amerikaanse producten van de Europese markt te weren en bestempelen het als
'onwetenschappelijke handelsbarrière'. Bijvoorbeeld senator Max Baucus,
voorzitter van de commissie financiën, in een open brief aan Ron Kirk,
voormalig VS-toponderhandelaar en in een opiniestuk (zie onder voor bronnen):
"Steun van het Congres hangt grotendeels af van het afbouwen van
handelsbarrières voor Amerikaanse landbouwproducten." Ook vanuit Europa
komt er enorme druk vanuit de GGO-lobby. Zo heeft EuropaBio, de Europese
biotech-koepel, haar wensen aan de Commissie overgemaakt[1], namelijk een gelijkaardig
systeem voor GGO-autorisaties als in de VS.
[1] Consultatie EuropaBio en BIO: http://ec.europa.eu/enterprise/policies/international/cooperating-governments/usa/jobs-growth/files/consultation/regulation/15-europabio-bio_en.pdf
Een TTIP-akkoord inclusief landbouw- en
voedselbeleid dreigt dus een achterpoort te betekenen voor de introductie van
biotechnologische landbouwproducten en dieren; via ISDS, regelgevende
samenwerking in het akkoord of in de toekomst, of politieke druk om het akkoord
te doen slagen. Er is nu al concrete druk op
Europarlementsleden in bepaalde dossiers om de onderhandelingen met de VS niet
in gevaar te brengen (bijvoorbeeld omtrent
Europese cloning-wetgeving[1]).
Meer info:
·
'Issues' op het vlak van voedsel en landbouw tussen EU en
VS, relevant voor TTIP:
GGOs, zaden, en pesticide[2], chloorwassen van
kipkarkassen, hormonen in vlees, cloning[3], bepaald voedseladditieven
(als ractopamine), residuen van bestrijdingsmiddelen op fruit[4], hormoon-ontregelende
stoffen[5].
·
Brief van NGOs aan de TTIP hoofdonderhandelaars: http://www.iatp.org/files/2013_06_25_US_EU_letter.pdf
·
Amerikaanse push voor landbouw- en voedselproducten:
o Artikel financial Times '
US farmers attack Europe on trade talks impasse': http://www.ft.com/intl/cms/s/0/d647cd82-9d78-11e3-a599-00144feab7de.html?siteedition=intl#axzz2uzwO8St0
o
Open brief aan voormalig VS-hoofdonderhandelaar Ron Kirk http://www.finance.senate.gov/newsroom/chairman/release/?id=17b2fd73-067d-4a4a-a50f-a00265efbf67
· Implicaties
voor Europese wetgeving, studie Europees Parlement - ENVI (voor concrete
voorbeelden en impact op wetgeving: http://www.europarl.europa.eu/RegData/etudes/etudes/join/2013/507492/IPOL-ENVI_ET(2013)507492_EN.pdf
Friends
of the Earth Europe en Institute for Agriculture and Trade Policy brochure over
TTIP en landbouw/voedsel:
[1] Zie vanaf minuut 2:10 in
ARD Monitor reportage (met Engelse ondertitels, rechtsonder aanzetten) https://www.youtube.com/watch?v=ljneHxc1rgc&list=UUhfqpvenrT0uqRMPcSNILEw&feature=c4-overview
[2] Bijvoorbeeld, EU
observer blog: http://blogs.euobserver.com/cronin/2014/02/17/trade-chief-misleads-on-gm-foods/
[3] [3] Zie: vanaf minuut 2:20
in ARD Monitor reportage 'The Fairytale of the Job Miracle' (Engelse
ondertitels rechtsonder aanzetten) https://www.youtube.com/watch?v=ljneHxc1rgc&list=UUhfqpvenrT0uqRMPcSNILEw&feature=c4-overview.
Zie
video, min ...
[4] Inside U.S. Trade, 07/02/2014, 'New EU Regulation Instituting
Pesticide Limit Could Hit U.S. Apple Exports', http://insidetrade.com/Inside-US-Trade/Inside-U.S.-Trade-02/07/2014/new-eu-regulation-instituting-pesticide-limit-could-hit-us-apple-exports/menu-id-710.html
[5] Zie opinie van Julie Girling (Brits Europarlementslid voor de
rechtsconservatieve ECR groep, en groot voorstander van de TTIP, GGOs en
afzwakking van het voorzorgsprincipe): 'The Junk Science Threat to Free Trade -
A European campaign against 'endocrine disruptors' could scupper trans-Atlantic
trade talks': http://online.wsj.com/news/articles/SB10001424052702303947904579336611208924306?mg=reno64-wsj&url=http%3A%2F%2Fonline.wsj.com%2Farticle%2FSB10001424052702303947904579336611208924306.html
b. Klimaat, milieu, energie:
In de huidige
TTIP-onderhandelingen ontbreken besprekingen op het vlak van
klimaatinspanningen en duurzame groei. Volgens de groenen zouden de EU en de VS
net hier werk van moeten maken, bijvoorbeeld op het vlak van afschaffen van de enorme
subsidies voor fossiele brandstoffen[1].
Maar het Europese klimaatbeleid en
doelstellingen voor CO2-emissiereducties blijken onder druk te komen staan door
de TTIP, en ook door het vrijhandelsverdrag met Canada dat bijna rond is. Zo
wordt er bijvoorbeeld druk uitgeoefend in verband met de Europese ‘Fuel Quality
Directive’ (die minder vervuilende brandstoffen promoot[2]), door de VS, Canada en de
fossiele lobbies ten voordele van teerzandolie of schaliegas.
Bij ISDS-zaken zijn het ook vaak
milieumaatregels die aangeklaagd worden.
Meer info:
· Positie
van de European Environmental Bureau (EEB) over TTIP: http://www.eeb.org/EEB/?LinkServID=4AFDDA9F-5056-B741-DB18FBAC26DE3743&showMeta=0
· Infobrochure
van NGOs over TTIP, ISDS en schaliegasboringen: http://www.foeeurope.org/sites/default/files/publications/foee_ttip-isds-fracking-060314.pdf
· Studie
Heinrich Böll Stiftung, ISDS en mileuregelgeving: http://www.boell.org/downloads/HBS-TTIP_2.pdf
c. Gegevensbescherming, IPRs
Communicatie en technologiebedrijven in de VS vragen
openlijk om een TTIP-akkoord dat grootschalig toezicht en dataverzameling
vergemakkelijkt. De TTIP mag geen herintroductie van ACTA (Anti-Counterfeiting
Trade Agreement) zijn, deze werd in juli 2012 verworpen door het Europees
Parlement en Europese publieke opinie[3]. Zeker sinds de
NSA-schandalen van zomer 2013 werd duidelijk voor Europa dat bescherming tegen
digitaal toezicht en privacy schendende dataverzameling op grote schaal
dringend aangescherpt moet worden, niet verzwakt.
[2] Commissie website over de Fuel Quality Dirtective: http://ec.europa.eu/environment/air/transport/fuel.htm
Intellectuele eigendomsrechten en patenten versterken,
zou een bedreiging vormen voor o.a. de toegang en betaalbaarheid van
medicijnen, de vrije uitwisseling van zaden, biodiversiteit in de landbouw en
boerenrechten.
d. Diensten
Openbare diensten (zoals sociale voorziening, water,
gezondheid, onderwijs etc) mogen niet geliberaliseerd worden onder invloed van
de TTIP en er dient duidelijk afgebakend worden welke diensten in welke
sectoren in de toekomst wel of niet geprivatiseerd kunnen worden. Voor de EU
zelf is de liberalisering van diensten van openbaar nut of algemeen belang al
vaak een zeer moeilijke oefening gebleken, hetgeen heeft geleid tot grote
maatschappelijke spanningen wanneer liberalisering van bepaalde diensten te
snel en te drastisch werd ingevoerd, zoals bijvoorbeeld bij de spoorwegen. Een
verdrag met de VS kan niet verder gaan dan wat binnen de EU is afgesproken.
Volgens wat er nu op de onderhandelingstafel zou liggen is dit niet duidelijk
gegarandeerd.
Financiële diensten zijn in de VS onder de Dodd-Frank
Act beter gereguleerd. De groenen zijn er dan ook voorstander van om financiële
diensten buiten de TTIP te houden.
Andere specifieke issues:
Chemische sector
·
EU verordening
chemische stoffen REACH: http://www.euractiv.com/sustainability/eu-readies-radical-strategy-coun-news-532054?utm_source=EurActiv%20Newsletter&utm_campaign=a544d10667-newsletter_sustainable_development&utm_medium=email&utm_term=0_bab5f0ea4e-a544d10667-245665130
Extra info:
Informatie bronnen:
De groenen:
·
De TTIP campagnewebsite van de Groenen/EVA,
de groene groep in het Europees Parlement: www.TTIP2014.eu (ook te volgen
op twitter: #TTIPbeware). Hier zal veel informatie, acties, en campagne materiaal
op komen en zal goed actueel gehouden worden door onze nieuwe TTIP-campaigner
(voorlopig alles onder: http://www.greens-efa.eu/trade-24.html).
·
Alle persberichten en activiteiten van Bart Staes: www.bartstaes.be. Met
verschillende persberichten over TTIP, en de pledge: http://www.bartstaes.be/articles.php?id=4060
Andere organisaties die veel werk
verrichten rond TTIP:
·
...
* * *
Bron : 6 maart 2014, Bart Staes (Groen)
Geen opmerkingen:
Een reactie posten