Dag lezer,
De sfeer is tegenwoordig heel erg apocalypse now, maar wij van de wetenschapsredactie hebben indrukwekkend goed nieuws: het risico dat ruimterots 2024 YR4 met een catastrofale inslag op aarde valt, is tot exact nul gedaald. Dat is vastgesteld met een telescoop in Chili die zo groot is dat hij de naam Very Large Telescope kreeg.
Sterrenkundigen kregen 2024 YR4, naar schatting zo’n 40 tot 90 meter groot, eind december in het vizier. Eerste baanberekeningen wezen uit dat de kleine planetoïde zich in een baan om de zon bevond die tot een botsing met de aarde kon leiden op 22 december 2032. Eerder schatten wetenschappers het risico op een botsing met de aarde nog vrij hoog in. Maar nieuwe, nauwkeurigere waarnemingen stellen gerust: ruimterots 2024 YR zal de aarde vrijwel zeker missen. Een hele opluchting, want de ruimtesteen zou voor enorme schade kunnen zorgen. Zo’n 50.000 jaar geleden sloeg een ruimterots met een vergelijkbare diameter in op wat nu de Amerikaanse staat Arizona is. Er ontstond een krater van 1,1 kilometer breed en 170 meter diep.
Dat de wereld ‘in handen is van psychopaten’ is ook een actuele verzuchting. Ook daarover is er betrekkelijk goed nieuws. Onderzoek naar empathie toont namelijk dat het populaire idee dat sommigen nooit in staat zijn tot empathie niet klopt. Tot hun verbazing stelden neurowetenschappers Valeria Gazzola en Christian Keysers vast dat mensen die erg hoog scoren op psychopathie tot evenveel empathie in staat zijn als anderen. Het enige verschil blijkt te zijn dat empathie bij psychopaten niet spontaan komt: enkel wanneer de onderzoekers de psychopaten vroegen zich in te leven in anderen, lichtten de hersencircuits die betrokken zijn bij empathie even sterk op als bij de controlegroep.
“Toen we zagen wat er gebeurde in het brein van psychopaten, realiseerden we ons dat empathie niet iets is dat je hebt of niet hebt. Het is iets dat we allemaal hebben en dat we allemaal kunnen reguleren, tot op zekere hoogte. We schakelen onze empathie in, maar ook uit als dat nodig is”, zegt Keysers over de ontdekking. Wie bijvoorbeeld een lief of vrienden zoekt, zal zich empathisch opstellen, een arts die zwaargewonden behandelt, kan zijn of haar empathisch vermogen beter wat dimmen.
Het debat tussen mensen die stellen dat er te weinig empathie is versus zij die vinden dat te veel empathie schadelijk kan zijn, is volgens de onderzoekers dan ook volledig naast de kwestie. “De vraag is niet of empathie goed of slecht is. De vraag is: wanneer is empathie goed en wanneer is het slecht? We hebben behoefte aan meer empathische wijsheid: weten wanneer je empathie nodig hebt en wanneer je het wat moet terugschroeven”, zegt Keysers.
Dat in vernieling en rampspoed ook een glimp schoonheid kan zitten, toont een nieuwe ontdekking in Herculaneum, het oude Romeinse stadje dat in 79 na Christus, samen met Pompeii, in de as werd gelegd door een uitbarsting van de vulkaan Vesuvius. Duizenden mensen stierven en de twee steden werden bedolven onder een dikke laag vulkanisch materiaal en modder. Daardoor werden de slachtoffers uitzonderlijk goed bewaard.
Nu is in de stoffelijke resten van een jongeman een wereldprimeur ontdekt. Toen forensisch antropoloog Pier Paolo Petrone aan het werk was op een van de onderzoekssites, zag hij “een glinstering” in de resten van de schedel. Blijkt dat de hersenen van dit Vesuvius-slachtoffer werden omgezet in glanzend, zwart glas. Dat proces is mogelijk bij zeer snelle blootstelling aan zeer hoge temperaturen van minimaal 510 graden Celsius, gevolgd door een razendsnelle afkoeling. De vondst is uniek: nooit eerder zijn menselijke of dierlijke resten gevonden die zijn omgezet in glas.
Ondertussen zien de Alpen en Pyreneeën steeds meer zwart. Jammer genoeg heeft dat niets met glinsteringen te maken, maar wel met smeltende gletsjers. Elke seconde smelt er wereldwijd het equivalent van drie Olympische zwembaden aan gletsjerijs weg. De Europese Alpen en Pyreneeën zijn het zwaarst getroffen. Uit een nieuwe studie, uitgevoerd door 35 teams en gepubliceerd in het tijdschrift Nature, blijkt dat gletsjers in de Alpen en Pyreneeën ongeveer 40 procent van hun volume hebben verloren in minder dan een kwarteeuw. Ook wereldwijd smelten gletsjers door de opwarming van de aarde steeds sneller, zo staat in deze meest volledige analyse tot nu toe. De onderzoekers zijn gealarmeerd door het steeds snellere smelttempo.
Op de VN-biodiversiteitstop hebben meer dan 140 landen alvast een strategie aangenomen om 184 miljard euro per jaar te mobiliseren om dramatische verliezen in biodiversiteit te helpen keren. Vorig jaar was dat niet gelukt, dit keer wel.
Om tastbaar te maken wat er op het spel staat en hoezeer de ‘biodiversiteit’ redden ook met schoonheid te maken heeft, verwijzen we naar de ontroerende en verbluffende winnaars van de World Nature Photography Awards. Onder hen bevindt zich de Belgische fotograaf Niki Colemont, die goud pakt in de categorie ‘Gedrag bij ongewervelden’, met een beeld van een roofvlieg die gevangen raakte in een spinnenweb. “Soms ontvouwen de boeiendste verhalen zich op de achtergrond, ver weg van waar we ons in eerste instantie op richten”, zegt Colemont. “Ik fotografeerde een ander onderwerp in de tuin in België toen ik uit mijn ooghoek een roofvlieg zag. Vlakbij lag een spin onheilspellend op de loer en ik vroeg me af: wat als de spin de vlieg in zijn web had verstrikt? Geïntrigeerd besloot ik te blijven kijken. De volgende 30 minuten observeerde ik het stille drama van de natuur. Uiteindelijk deed de spin haar zet en ik legde het moment vast.”
Trouwens, wie zich overweldigd en machteloos voelt door wat er in de wereld en met de natuur en het klimaat gebeurt, kan met een eenvoudig en dagelijks gebaar een (weliswaar erg klein) steentje bijdragen: door over te schakelen van wc-papier op een ‘douche-wc’ (ook bekend als een bidet) stop je met bomen, of eigenlijk hele bossen, door te spoelen en laat je die essentiële CO2-sponzen intact.
Empathische groeten,
De Wetenschapsredactie
Geen opmerkingen:
Een reactie posten